انتظار می رود بیش از این در تغییرات مدیریتی منطقه آزاد ماکو به ویژه تغییر مدیرعامل فعلی و تعیین یکی از مدیران توانمند دولت به عنوان مدیرعامل منطقه ، تاخیر و تعلل را جایز نشمرده و بر اساس مشی عقلانیت و اعتدالی که دولت محترم همواره بر آن توصیه و تاکید داشته است اقدامات شایسته در این زمینه که مطالبه جدی قاطبه شهروندان فهیم و فرهیخته و فعالان سیاسی و اجتماعی حامی دولت نیز می باشد به عمل آید.
به گزارش خبرنگار اقتصادی تیترایران؛ منطقه آزاد ماکو که پرحاشیه ترین منطقه در بین مناطق آزاد ۷ گانه است، روزهای بدی را سپری می کند؛ علی رغم اعتراضات مکرر نماینده مردم منطقه آزاد ماکو در مجلس شورای اسلامی و روسای ستادهای دولت و فعالین سیاسی و اجتماعی و اقتصادی به مسوولین ارشد اجرایی حوزه مناطق آزاد در دولت یازدهم و بعد از تغییرات در دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد به دبیر جدید شورایعالی مناطق آزاد و اوج بی توجهی به اعتراضات و انتقادات مردم و حتی تصویب احراز تخلف بعد از اعمال ماده ۲۳۶ توسط مجلس شورای اسلامی با رای قاطع ۱۶۴ نماینده ملت در بهارستان، سرانجام در آستانه حلول سال ۱۳۹۷؛ رسانه ای شدن خبر صدور قرار جلب حسین فروزان مدیرعامل منطقه آزاد ماکو، فعالان سیاسی و اجتماعی­ گروه”مطالبات مردم از نماینده و مسئولین”منطقه آزاد ماکو با نگارش نامه ای خطاب به واعظی ( رئیس محترم دفتر رئیس جمهور ) و مرتضی بانک ( دبیرمحترم شورایعالی مناطق آزاد، خواستار تغییر عاجل مدیرعامل و توجه به خواست عموم و پیشگیری از هزینه تراشی های بیشتر برای دولت شدند، متن نامه به شرح زیر است:

بسمه تعالی

جناب آقای واعظی  / جناب آقای دکتر مرتضی بانک 

رییس محترم دفتر رییس جمهور و سرپرست محترم نهاد ریاست جمهوری / مشاور رئیس جمهور و دبیر محترم شورایعالی مناطق آزاد

سلام علیکم ، قطعاً جنابعالی نیز تایید خواهید کرد که عدم آشنایی با اصول مدیریتی و فقدان برنامه­ ریزی استراتژیک در زمینه مدیریت سازمانها ، از یک سو به اتلاف منابع سازمانی و هدررفت فرصت­ها و ظرفیت­های توسعه و از دیگر سو منجر به ناکارآمدی و عدم تحقق اهداف سازمانی و به تبع آن بروز نارضایتی عمومی نسبت به دولت به عنوان متولی نهادها ، ادارات و سازمان­ها و تضعیف بدنه اجتماعی جریانات سیاسی حامی دولت می­گردد.

ارزیابی عملکرد مدیرعامل منطقه آزاد ماکو از بدو انتصاب تا بدین لحظه ، نشان می­دهد منطقه آزاد ماکو در طول ۴ سال گذشته فاقد هرگونه برنامه­ریزی راهبردی و استراتژی اثربخش برای نیل به اهداف مد نظر دولت از ایجاد مناطق آزاد کشور بوده و آنچه تاکنون شاهد آن بوده و هستیم اتلاف منابع درآمدی و دارایی­های مالی و سرمایه­ای و رکود کم­سابقه در زمینه شاخص­های تجاری و اقتصادی این منطقه است.

با امعان نظر به ظرفیت­های عظیم رشد و توسعه منطقه آزاد ماکو اعم از برخورداری از گمرکات بین المللی بازرگان و پلدشت ، وجود دشت­های بسیار حاصلخیز کشاورزی ، جاذبه­های توریستی ، گردشگری و آثار و ابنیه تاریخی ، منابع عظیم طبیعی و خدادادی و قلمرو وسیع جغرافیایی در کنار موقعیت استراتژیک و حیاتی به عنوان شریان ارتباطی اروپا و آسیا ، منطقه آزاد ماکو علی­القاعده می بایست در طول ۴ سال گذشته ، شاهد یک جهش توسعه­ای در زمینه جذب سرمایه­گذاری خارجی ، ایجاد کارخانجات مولد و مونتاژ با هدف توسعه صادرات کالاهای تجاری ، بهبود فضای کسب و کار ، افزایش سطح اشتغال­ ، کاهش نرخ بیکاری و رونق تجاری و اقتصادی در این منطقه بود موضوعی که البته با مدیریت ناکارآمد مدیرعامل فعلی صرف­نظر از عدم تحقق اهداف مذکور ، تبعات نامطلوب اجتماعی نظیر دودستگی و بروز فضای دوقطبی و ملتهب در فضاهای حقیقی و مجازی منطقه ، چالش­های تنش­آمیز و التهاب­آفرین در افکار عمومی جامعه و تشدید نارضایتی های اجتماعی نسبت به عملکرد مدیران منطقه آزاد ماکو را در پی داشته و دارد.

بی­توجهی به مقررات و قوانین اداری و استخدامی در جذب و بکارگیری نیروهای انسانی و انتصاب مدیران بخش­های مختلف سازمان ، فقدان یک تفکر استراتژیک در زمینه تعیین اولویت­ها و نیازهای منطقه و تصمیم­سازی­های غیرعقلانی در این زمینه ، عدم رعایت قوانین در فرآیندهای اداری و مالی ، فنی و عمرانی اعم از واگذاری­ها ، عدم رعایت توازن در تخصیص و توزیع اعتبارات عمرانی به تناسب نیاز هر یک از شهرهای داخل در محدوده منطقه آزاد ماکو و ورود سازمان به تصدی­گری مستقیم و فاصله گرفتن از رسالت­ اساسی مناطق آزاد به شکل ملموس و مشهود بوده است.

آنگونه که در گزارش نهادها و دستگاه­های نظارتی و بازرسی کشور نیز منعکس گردیده و با استناد به گزارش کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی که مستند به گزارشات مستند و مستدل نهادهای مذکور ، پرونده تخلفات و نقض آشکار قوانین در منطقه آزاد ماکو با آرای ۱۶۴ نماینده مجلس با اعمال ماده ۲۳۶ آئین­نامه داخلی مجلس ، جهت رسیدگی خارج از تشریفات دادرسی به قوه­قضائیه ارجاع گردیده است عملکرد ۴ سال گذشته منطقه آزاد ماکو تاکنون ، مجموعه­ای از قانون­گریزی­ها ، حیف و میل بیت­المال و اتلاف منابع سازمانی بوده است.

رسانه­ای شدن موضوعِ اِعمال ماده ۲۳۶ در مورد تخلفات منطقه آزاد ماکو ، صحت و اعتبار مباحث مطروحه در زمینه سوءعملکرد مدیریتیِ مدیرعامل منطقه آزاد ماکو را در افکار عمومی جامعه تقویت و تثبیت کرده و موضع­گیری­های نابخردانه و عوامفریبانه مدیرعامل نظیر تشکیل گروه تلگرامی حمایت از ایشان که با هدایت ایشان و تیم حامیان درون­سازمانی وی ایجاد شده بود ، تهیه طومار و برنامه­ریزی به منظور جمع­آوری امضاء برای آن و همزمان تنظیم نامه­های حمایتی از سوی شوراهای اسلامی روستاها و شهرها و گسیل نمودن تعدادی از آنها به دبیرخانه شورایعالی کشور به منظور اعمال فشار به دبیرخانه جهت پرهیز از تغییر مدیرعامل ، حضور در گروههای تلگرامی هواداران خود و انتشار پیام­های صوتی که مضمون ضمنی و تلویحی اکثریت قریب به اتفاق همه آنها طرح اتهامات بی­اساس به نماینده مردم شریف شهرستان­های ماکو و هجوم به منتقدین بوده است و دهها اقدام عوامفریبانه دیگر فضاهای حقیقی و مجازی قلمرو سرزمینی منطقه آزاد ماکو را روزبه­روز ملتهب­ تر و آشفته ­تر ساخته بود.

انتشار قرار جلب به دادرسی متهم آقای حسین فروزان که پیش از این ، مدیرعامل وقت شرکت سهامی عمران آذربایجان­غربی بود – در واپسین روزهای سال ۱۳۹۶- با اتهاماتی همچون : فروش اموال شرکت بدون مجوز قانونی و عدم رعایت مقررات قانون تجارت و تضییع حقوق سهامداران ، خیانت در امانت ، فروش مال غیر ، تحصیل مال از طریق نامشروع ، سوء استفاده از موقعیت شغلی و جعل و تزویر ، صادره از شعبه ۱۰۵ دادگاه کیفری دو مجتمع شهید بهشتی شهر ارومیه بر دامنه التهاب افزود و این سوال را در اذهان شهروندان و افکار عمومی جامعه مطرح ساخت که با وجود دلایل ، مدارک و مستندات متقن و مستدل در خصوص عملکرد سوء مدیریتی و اتهامات جدّی چه در سوابق مدیریتی گذشته و چه در حوزه عملکرد ۴ ساله ایشان در منطقه آزاد ماکو ، آیا استمرار مدیریت وی در بزرگترین منطقه آزاد کشور می تواند توجیه عقلانی داشته باشد؟! و آیا تعلل در تغییر مدیرعامل با کلکسیونی از ناکارآمدی­های مدیریتی ، با مشی دولت تدبیر و امید می­تواند سازگار باشد؟!

هرچند واکنش مدیرعامل نسبت به انتشار قرار جلب به دادرسی وی از حیث تهدید منتقدین ، تهییج و دعوت تلویحی از مردم برای برخورد با منتقدین ، مشابه موضع­گیری­های غیراصولی­اش در جریان رسانه­ای شدن پرونده گزارش کمیسیون اقتصادی مجلس دایر بر تخلفات عدیده در منطقه آزاد ماکو بود ولی فرصت تازه ای بود که مدیرعامل ، آن را دستمایه عوامفریبی دیگر قرار داد و در یک پیام صوتی ، علت عدم تحقق درآمدها و منابع و اعتبارات طرح­های تملک دارایی­های سرمایه­ای را ، منتقدین و مخالفین عملکرد مدیرعامل اعلام کرد! موضوعی که البته ناشی از مدیریت ناکارآمد منطقه آزاد ماکو بوده و بررسی­های کارشناسی بودجه سالهای متوالی و مقایسه تطبیقی عملکرد مالی و اجرایی منطقه آزاد ماکو با دیگر مناطق آزاد کشور ، ناکارآمدی مدیرعامل و تیم مدیریتی وی را به عنوان واقعیتی مبرهن و آشکار در پیش چشمان نگاه منتقدین قرار می دهد که به بخش­هایی از آن اشاره می­شود:

یکی از بارزترین آثار ناکارآمدی مدیریت ۴ ساله مدیرعامل فعلی ، عدم همخوانی بین مبنای بودجه­ ریزی منطقه با عملکرد واقعی و اجرایی طرح­ها و پروژه­های فنی و نهایتاً طولانی شدن بی­رویه عملیات اجرایی پروژه­ها و عدم تحقق آنهاست به گونه­ای که اگر نیم نگاهی به سند بودجه ۵ سال اخیر منطقه اگر انداخته شود تکرار عناوین طرح­ها و پروژه­ها در سالهای متمادی اخیر و تمدید و تاخیر خارج از حد معمول و نامتعارف پروژه­های عمرانی وجه و ویژگی غالب بودجه سال­های متوالی بوده است!

تکرار مکرر طرح­هایی همچون : برنامه احداث ساختمان­های انتظامی ، طرح حصارکشی و فنس­ کشی پیرامون منطقه ، تعریض جاده و بخشی از بزرگراه بازرگان – مرند در داخل محدوده منطقه آزاد ، احداث بزرگراه ماکو و بازرگان ، احداث گیت­های ورودی و … که سال شروع و خاتمه اغلب آنها ۹۲-۹۴ تعیین گردیده ولی تاکنون خاتمه نیافته­اند!

بررسی طرح­های پیش­بینی و در معدود موارد اجرا شده در منطقه آزاد نشان می­دهد نگاه مدیرعامل و تیم مدیریتی وی به مقوله رشد و توسعه منطقه ، کاملاً تک­بعدی بوده و بیشتر معطوف به هسته حمل و نقل و ترانزیت بوده و از هسته­های مهم­تری چون هسته تجارت و خدمات تجاری ، هسته گردشگری ، هسته صنعت ، معدن و خدمات فنی و مهندسی با توجه به اینکه قلمرو سرزمینی منطقه آزاد ماکو از ظرفیت­های بسیار عظیم معادن برخوردار است ، هسته کشاورزی ، شیلات و دامپروری به لحاظ وجود پتانسیل­های بسیار بکر و بالقوه شیلات و دشت­های بسیار وسیع و حاصل­خیز کشاورزی و … کاملاً غفلت شده است هرچند تمام طرح­های هسته حمل و نقل و ترانزیت هم که از سالهای گذشته آغاز شده در حال حاضر ناتمام بوده و کماکان بخش عمده­ای از منابع درآمدی و سرمایه­ای منطقه آزاد را به خود اختصاص داده است!

این نگاه تک­بعدی بدون درنظر گرفتن زمینه­های مساعد رشد و توسعه و بی­توجهی به ظرفیت­ها و منابع عظیم دیگر حکایت از عدم تجزیه و تحلیل فرصت­های توسعه­ای و فقدان یک اولویت­بخشی درست و اصولی در مجموعه نیازهای توسعه­ای منطقه آزاد ماکو می باشد که همه نگاه­ها و تمرکز برنامه ریزی­ها در بخش راهسازی و حمل و نقل جاده­ای و هوایی معطوف شده است!

انتقال تمام طرح­های گنجانده شده در هسته گردشگری از بودجه سال ۱۳۹۶ به بودجه سال ۱۳۹۷ یا حذف طرح­های اجرا نشده بودجه سال­های قبل و تعریف طرح­های غیرقابل اجراء جدید که فاقد هرگونه نیازسنجی و امکان­سنجی بدون اولویت­بندی مشخص نشأت گرفته از عدم برنامه­ریزی مدیریت منطقه و ناشی از تصمیمات خلق­الساعه­ای است که بدون پشتوانه و ضمانت مالی و اجرایی عمدتاً در نشست­ها و حضور در جمع شهروندان مطرح می­شوند!

یقیناً استحضار دارید که بودجه یک نظام برنامه ­ریزی مالی و اجرایی و سند ارزیابی عملکردها هم بوده و بین توجه به بودجه­ریزی منطقی و عملیاتی با تحقق اهداف و تبعیت عملکرد مدیران از چارچوب برنامه­ریزی و پرهیز از بی­نظمی در عرصه تصمیم­سازی­های مدیریتی یک رابطه معنادار وجود دارد به هر میزان مدیری چه در مرحله بودجه­ریزی منطقی و عملیاتی موفق­تر عمل نماید به همان اندازه شاخص تحقق بودجه و دستیابی به اهداف و موفقیت مدیران بالاتر خواهد بود.

پیش­بینی ­های غیرمنطقی از درآمدها و منابع سرمایه­ای منطقه که به شکل عدم تحقق درآمدها و تقلیل و کاهش آنها در اصلاحیه بودجه در عملکرد بودجه­ای مدیریت منطقه آزاد ماکو هم مشهود است از یک سو نشانگر نبود بدنه کارشناسی توانمند در زمینه شناسایی ظرفیت­های درآمدی منطقه و بودجه­ریزی منطقی و عملیاتی بوده و از دیگر سو بیانگر عدم برنامه­ریزی و سازماندهی بهینه منابع انسانی و سازمانی در جهت نیل به بهره­وری و عدم موفقیت در هدایت تلاش­ها به سمت تحقق درآمدها و منابع بودجه­ای هر سال نیز هست!

به عنوان نمونه کاهش ۳۳ درصدی درآمدها و کاهش ۳۱ درصدی منابع در بودجه سال گذشته نشانگرهای خوبی در افق توسعه منطقه آزاد تجاری و صنعتی ماکو نبوده و ضعف شدید مدیریتی و فاصله گرفتن مدیرعامل و سایر مدیران منطقه از وظایف و تکالیف ذاتی و پرداختن به اموراتی که صرفاً کسب رضایتمندی مقطعی یک طیف خاص آن هم در کوتاه مدت به ویژه اجرای طرح­هایی که ادارات و دستگاه­های اجرایی خاصی دارند نظیر اجرای روکش آسفالت یک طرف خیابان امام شهر ماکو ، اجرای پارک ، توجه و تمرکز غیرمنطقی به مقوله تبلیغات که بیشتر تداعی کننده رویدادسازی­های رسانه­ای با هدف تبلیغ مدیرعامل و نه عملکرد دولت! می­باشد ، عدم توجه به ضوابط بودجه و و هزینه­کرد منابع در ردیف­های هزینه پیش­بینی نشده و دهها عملکرد غیراصولی دیگر ، اتلاف درآمدها و منابع بودجه­ای منطقه و هدررفت فرصت­ها و ظرفیت­های توسعه را به دنبال داشته و دارد.

هرچند تحلیل و ارزیابی عملکرد مالی و اجرایی سازمان منطقه آزاد ماکو با وصف ولنگاری­ها و بی مبالاتی­های مدیریتی و بی­برنامگی مستمر و فقدان یک نگاه و تفکر استراتژیک نسبت به مقوله رشد و توسعه منطقه خود مجال و فرصت دیگری می­طلبد لیکن نمی­توان در فضای ملتهب فعلی با پرونده­های مفتوحه ی اعمال ماده ۲۳۶ در مورد تخلفات و نقض آشکار قوانین در منطقه آزاد ماکو و پرونده اتهامات وارده بر مدیرعامل دایر بر تخلفات عدیده کیفری که پیش از این به آنها اشاره شد و هم اکنون در مراجع ذیصلاح قضایی در مرحله دادرسی کیفری قرار دارد همچنان بر رخدادها و رویدادهایی که متاثر از واکنش­ها و موضع­گیری­های نابخردانه مدیرعامل منطقه و منتهی به نارضایتی شدید اجتماعی از عملکرد سازمان و به تبع آن دولت و منجر به تنش و التهاب در افکار عمومی شهروندان منطقه چه در محیط حقیقی و چه در محیط مجازی می­باشد چشم پوشید و از درِ اغماض وارد شد چراکه عواقب و تبعات بلافصل موضوع هم از حیث ناپایداری­های اجتماعی در منطقه و هم از حیث متوجه بودن تبعات و آثار و پیامدهای نامطلوب مدیریت مدیرعاملی که با اتهامات بسیار جدی به شرح آنچه گذشت مواجه می­باشد می­تواند آن اندازه وسیع باشد که شاید نه امکان کنترل برایش فراهم باشد نه فرصت جبران!

از همین رو انتظار می رود بیش از این در تغییرات مدیریتی منطقه آزاد ماکو به ویژه تغییر مدیرعامل فعلی و تعیین یکی از مدیران توانمند دولت به عنوان مدیرعامل منطقه ، تاخیر و تعلل را جایز نشمرده و بر اساس مشی عقلانیت و اعتدالی که دولت محترم همواره بر آن توصیه و تاکید داشته است اقدامات شایسته در این زمینه که مطالبه جدی قاطبه شهروندان فهیم و فرهیخته و فعالان سیاسی و اجتماعی حامی دولت نیز می باشد به عمل آید.

 

فعالان سیاسی و اجتماعی­ گروه”مطالبات مردم از نماینده و مسئولین”منطقه آزاد ماکو

 

 

رونوشت :

جناب آقای کرباسیان ، وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی جهت استحضار